ABC ekonomii społecznej. Dlaczego warto zdobyć status Przedsiębiorstwa Społecznego?
135 przedsiębiorstw społecznych działa obecnie w naszym województwie. To jedynie część spośród podmiotów ekonomii społecznej (PES), których rzecz jasna jest wielokrotnie więcej. Żeby zdobyć status przedsiębiorstwa społecznego, trzeba spełnić pewne warunki, co oczywiście wymaga nieco starań. Czy więc warto się o ten status ubiegać? Zdecydowanie tak! Wyjaśniamy dlaczego.
Zacznijmy od tego, że w naszym regionie już sporo PES-ów doszło do takiego wniosku i zdobyło status przedsiębiorstwa społecznego (PS). Kujawsko-pomorskie, jeśli chodzi o przedsiębiorstwa społeczne, to bowiem ogólnopolska czołówka. Na 100 tys. mieszkańców mamy 5,9 PS. Dla porównania w Wielkopolsce to 3,4 PS, a na Podlasiu czy Dolnym Śląsku jedynie 1,6 PS. Ogólnopolskim rekordzistą jest tu Podkarpacie z 7,1 PS na 100 tys. mieszkańców.
Jaki podmiot może zdobyć status PS?
Przede wszystkim otrzymanie statusu przedsiębiorstwa społecznego nie jest automatyczne. Należy spełnić odpowiednie wymogi, a następnie złożyć wniosek do wojewody. A jakie wymogi należy spełnić, żeby móc zdobyć status PS?
- Prowadzić działalność odpłatną.
- Działalność musi służyć rozwojowi lokalnemu i mieć jeden z dwóch ustawowych celów:
- reintegrację społeczną i zawodową osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, albo
- realizację usług społecznych.
- Podmiot musi zatrudniać co najmniej 3 osoby
- Jeżeli celem PS jest reintegracja społeczna i zawodowa:
- co najmniej 30 proc. wszystkich osób zatrudnionych muszą stanowić osoby zagrożone wykluczeniem społecznym,
- Podmiot musi spełniać zasady dotyczące partycypacji w zarządzaniu
- Zysk nie może być swobodnie dzielony między właścicieli/członków
Jakie korzyści przynosi status PS?
Jeżeli już spełnimy wymogi przedsiębiorstwa społecznego i otrzymamy taki status od wojewody, to możemy też liczyć na wymierne korzyści, które m.in. pozwolą na bardziej wyrównany udział w rynkowej grze.
Jakie więc korzyści daje status przedsiębiorstwa społecznego?
- Preferencje i ulgi podatkowe
- Zwolnienie z CIT (częściowe)
- Zniżki w podatkach lokalnych
- Dotacje i wsparcie finansowe z Funduszu Pracy i PFRON
- Zwrot składek ZUS
- Refundacja składek na ubezpieczenia społeczne
- Dotacje z OWES oraz programów resortowych
- Programy dedykowane PS
- Przywileje w zamówieniach publicznych
- Klauzule społeczne: Jednostki publiczne (np. urzędy gmin) mogą zastrzec w przetargach, że o zamówienie mogą ubiegać się wyłącznie przedsiębiorstwa społeczne lub podmioty zatrudniające osoby zagrożone wykluczeniem.
Warto zwrócić uwagę na ten ostatni punkt – daje on na przykład instytucjom samorządowym bardzo istotny instrument działania, umożliwiający wspieranie ekonomii społecznej. Instytucje odpowiedzialne za rozwój tego sektora starają się zresztą w coraz większym stopniu wpływać na instytucje publiczne, żeby klauzule społeczne stosowane były w postępowaniach w jak najszerszym zakresie.
Jakie obowiązki mają przedsiębiorstwa społeczne?
Korzyści wynikające ze statusu PS jest więc sporo, ale są również obowiązki z tego statusu wynikające. Jakie?
- Trzeba utrzymywać wymagany poziom zatrudnienia,
- Trzeba realizować cel społeczny,
- Trzeba zapewnić odpowiedni udział osób zagrożonych wykluczeniem – jeśli PS działa w formule reintegracyjnej,
- Trzeba przestrzegać zasad dotyczących wykorzystania majątku,
- Trzeba zapewnić udział pracowników w konsultowaniu działalności,
- W przypadku PS reintegracyjnego trzeba prowadzić działania reintegracyjne i indywidualne plany reintegracyjne,
- Trzeba co roku przygotować i przekazać wojewodzie obszerne sprawozdanie z działalności.
Czy więc warto starać się o status przedsiębiorstwa społecznego? Na pewno. Do argumentów społecznych dochodzą bowiem wymierne argumenty biznesowe. I miejmy nadzieję, z każdym rokiem te korzyści będą coraz bardziej widoczne.
W materiale wykorzystano fragmenty prezentacji dr Szymona Wójcika z Uniwersytetu Warszawskiego „Podmioty ekonomii społecznej w świetle przepisów prawa i badań. Rola PES w polityce społecznej na rzecz włączenia społecznego”.
Ilustracja Chat GPT